İstanbul ili sınırları içerisinde yürütülecek kentsel dönüşüm uygulamaları kapsamında verilen destek programına “Yarısı Bizden Kampanyası” adı verilmektedir. İstanbul’un 39 ilçesinde bulunan ve 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı tespiti yapılmış binaların maliklerinin tamamı bu kampanyaya başvurabilmektedir. Kampanyaya başvurabilmek için iki temel şart bulunmaktadır. Bunlardan ilki, yeni yapıya ilişkin yapı ruhsatının 01.04.2023 tarihinden sonra alınmış olmasıdır. İkinci şart ise, yapılacak yeni yapının bağımsız bölüm sayısı ve inşaat alanı bakımından mevcut yapının 1,5 katını geçmemesidir. Bu iki şartı sağlayan ve İstanbul ili sınırları içerisinde bulunan bir yapı, riskli yapı olarak tespit edilmesi halinde “Yarısı Bizden” kampanyasından yararlanabilmektedir. Yapının riskli olup olmadığını öğrenmek için Bakanlığa bağlı lisanslı kuruluşlara başvurularak binadan karot örneği alınması gerekmektedir. Lisanslı kuruluşların listesine altyapi.csb.gov.tr adresi üzerinden ulaşılabilmektedir. Başvurular e-Devlet üzerinden yapılmamaktadır. Yeni yapı için yapı ruhsatı alındıktan ve kat irtifakı kurulduktan sonra, hak sahipleri ilçe belediyesine hak sahipliği tespiti için başvuruda bulunur. Belediye, dosyayı Marmara Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü’ne iletir. Müdürlük tarafından belirlenen randevu tarihinde hak sahipleri ile hibe taahhütnamesi ve kredi sözleşmesi imzalanır. Başvurular, yeni yapı ruhsatının alınmasının ardından ve kat irtifakı kurulduktan sonra hak sahipleri tarafından yapılabileceği gibi, vekalet verilmiş yüklenici firmalar tarafından da yapılabilmektedir. Buradaki en önemli iki husus, yeni yapı ruhsatının alınmış olması ve kat irtifakının kurulmuş olmasıdır.
Bina bazlı dönüşümlerde ödemeler, hak sahipleri adına yüklenici firmaya yapılmakta ve bu ödemeler Emlak Katılım Bankası’nda açılan vadesiz hesaplar üzerinden gerçekleştirilmektedir.
Destek Tutarları
- Bir konut için: 875.000 TL hibe + 875.000 TL kredi
• İkinci ve sonraki her konut için: 1.750.000 TL kredi
• Bir işyeri için: 437.500 TL hibe + 437.500 TL kredi
• İkinci ve sonraki her işyeri için: 875.000 TL kredi
Kampanya kapsamındaki ödemeler, hak sahibi adına yüklenici firmaya yapılmakta olup şu ödeme takvimi uygulanmaktadır:
- İnşaata başlanınca %30
• Taşıyıcı sistem tamamlandığında %30
• Sıva aşamasında %30
• Yapı kullanım izni alındığında kalan %10
Bunlara ek olarak, bağımsız bölümde ikamet eden kişilere 125.000 TL tahliye desteği sağlanmaktadır. Kredi olarak verilen tutarın geri ödemesi, yeni yapı ruhsatının verildiği tarihten iki yıl sonra başlamaktadır. Ruhsat alma sürecinin ortalama bir yıl sürdüğü dikkate alındığında, kredi geri ödemesi yüklenici firma ile sözleşme imzalandığı tarihten yaklaşık üç yıl sonra başlamış olmaktadır. Kredi, üç yılın ardından ilk yıl içerisinde tamamen kapatılırsa faiz uygulanmamaktadır. Ayrıca kredinin 10 yıla kadar vadelendirilmesi mümkündür. Hak sahibi 75 yaşında dahi olsa kampanyaya katılarak kredi ve hibe desteğinden yararlanabilmektedir. Bu destekten yararlanmak için gelir şartı veya kredi puanı aranmamaktadır. Kampanya kapsamında verilen destekler bağımsız bölüm bazında hesaplandığı için 40 metrekarelik bir daire ile 120 metrekarelik bir daire aynı destekten yararlanmaktadır. Ayrıca destek yalnızca eski binada bulunan bağımsız bölüm sayısı kadar verilmektedir. Fazladan üretilecek yeni daireler için destek sağlanmamaktadır. Öte yandan daha önce faiz destekli kentsel dönüşüm kredisi kullanılmış olması, bu kampanya kapsamında yeniden kredi kullanılmasına engel teşkil etmemektedir. Bankanın onay vermesi yeterli görülmektedir.
Sonuç olarak, “Yarısı Bizden” kampanyası İstanbul’da riskli yapıların dönüşümünü hızlandırmak ve vatandaşların dönüşüm sürecindeki mali yükünü azaltmak amacıyla hayata geçirilmiş önemli bir destek programıdır. Özellikle deprem riski yüksek bir şehirde yaşayan vatandaşlar açısından bu tür desteklerin doğru anlaşılması ve sürecin bilinçli bir şekilde yürütülmesi büyük önem taşımaktadır. Ancak Marmara Bölgesi’nin deprem gerçeği yalnızca İstanbul ile sınırlı değildir. Marmara Denizi çevresinde yer alan şehirlerin tamamı benzer riskleri taşımaktadır. Bu noktada, başta Yalova olmak üzere deprem riski yüksek diğer şehirlerin de benzer destek mekanizmalarından yararlanabilmesi, kentsel dönüşüm süreçlerinin hızlanmasına önemli katkı sağlayacaktır. Kentsel dönüşümün yalnızca bir şehir meselesi değil, bölgesel bir güvenlik meselesi olduğu gerçeğinden hareketle, bu tür destek programlarının kapsamının genişletilmesi hem vatandaşların güvenliği hem de şehirlerin geleceği açısından büyük önem taşımaktadır.
